Ne, Ne Değildir?Sosyoloji

Epistemoloji Nedir, Epistemolojik İnanç Ne Demektir?

Hazırladığımız bu yazıda, epistemoloji kavramını ve tarihini detaylı olarak açıklamaya çalıştık.

Hayatınızın bir döneminde “Epistemoloji nedir?” sorusu ile karşı karşıya gelmiş olabilirsiniz. Epistemoloji ya da bilgi felsefesi, her türlü bilginin doğası, kapsadığı çerçeve ve geldiği kaynak ile doğrudan ilgilenen felsefe dalıdır.

Epistemoloji Tarihi (Bilgi Felsefesi Nasıl Ortaya Çıktı?)

İlk çağlardan itibaren evrenin salt maddesini aramak ve bulmak filozoflar arasında oldukça popülerdi. Thales de bu akım ile birlikte bütün enerjisini metafiziğe aktarmıştı. Metafiziğin belirli bir neden-sonuç ilişkisine bağlı olmaması yüzünden, fikirler akıl ve bilgiye aktarılmaya başlandı. Sonucunda sorgulama fikri ortaya çıktı. Gündelik hayattan, bilimsel konulara kadar bilginin doğruluğu sorgulandı. Bilgi felsefesi böylece hayat buldu.

Epistemoloji şu sorulara yanıt aramaktadır; 

  • Bilgi nedir?
  • Hangi koşullarda bilgi ortaya çıkar?
  • Doğruluk bilgi için koşul mudur? Eğer koşul ise, neler doğru sınıfındadır?
  • Bilgi göreceli midir yoksa mutlak mıdır?

Epistemoloji Temel Kavramları

Doğruluk

Bilgi, özne ve nesne arasında olan etkileşimden çıkan sonuçtur. Bu etkileşime verilen isim ise bilgi aktı‘dır. Bilinç ile varlığına kavuşan insanın, nesne ile etkileşime geçmesi sayesinde bilgi ortaya çıkar. Bilgi, bilginin geldiği nesne ile eşgüdümlü ve uyumlu olması doğruluktur. Unutmamak gerekir ki felsefe tarihinin en büyük sorularından biri de bilginin imkansızlığıdır. Bilginin mutlaklığı halen daha çağdaş toplumlar için tartışılmaktadır.

Gerçeklik

İnsan bilincinden ya da varlığından somut şekilde, nesnel olarak varlığını sürdürme durumu gerçekliktir. Doğru ve gerçek gündelik dilde eş anlamlı olmasına karşın felsefede iki anlam ayrıdır. Doğru, nesnenin sahip olduğu belirli bir özelliği temsil ederken, gerçek nesnenin mutlak durumunu simgelemektedir. Belirli ya da belirsiz bir nesneyi insanın fark etmemesi ya da algılayamaması, nesnenin varlığını sürdürmesine ya da yok sayılmasına engel değildir.

Epistemoloji ve Mantık İlişkisi

Evreni ve insanı hem sınırlayan hem de yaşam alanını belirleyen yasalar mevcuttur. İnsan bilincinin çağdaş çağa kadar bütün bilgiyi alabildiği düşünülmemektedir. Mantık bilginin doğruluğu ya da yanlışlığına yoğunlaşmaz. Nesne üzerine oluşan bilgilerin, doğruluğuna ve birbirleri ile olan ilişkisine yoğunlaşır.

Epistemolojik Bilgi Türleri

Epistemolojiye göre, kullandığımız bütün bilgilerin arasında ilişki mevcuttur. Bilgi türlerinin arasında da buna bağlı olarak temel öğeler yer almaktadır. Bilimsel Bilgi, Deney – Dini Bilgi, İman ve İnanç – Felsefi Bilgi, Düşünme ve Sezgi – Teknik Bilgi, Hayal Gücü – Sanatsal Bilgi, Yaratıcı Düşünme – Ampirik Bilgi, Deney, Yarar, Deneyim. Alanlarına göre bilgi türleri de;

  • Ampirik Bilgi
  • Dini Bilgi
  • Sanatsal Bilgi
  • Bilimsel Bilgi
  • Teknik Bilgi
  • Felsefi Bilgi

Epistemolojik Teoriler

  • Doğru bilgi imkansızdır.
  • Septisizm
  • Sofizm
  • Doğru bilgi mümkündür.
  • Rasyonalizm
  • Deneycilik
  • Kritisizm
  • Pozitivizm
  • Analitik Felsefe
  • Entüisyonizm
  • Pragmatizm

Epistemoloji Filozofları

  • Thales
  • Platon
  • Edmund Gettier
  • Michel Foucault

Gülcem Yavaş

Çok okur. Sıklıkla yazar. Az uyur. Nadiren çizer. Neredeyse hiç gezer.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu